Tussen Harpel en Vlagtwedde ligt Ellersinghuizen, een klein gehucht met een paar huizen. Hiernaast ligt het Ellersinghuizerveld. Dit gebied van ongeveer 100 hectare is in 2013 al als natuur ingericht. Het Ellersinghuizerveld maakt deel uit van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Door de grootte vormt het een belangrijke schakel tussen Natura 2000-gebied Liefstinghsbroek in het zuiden en natuurgebied Metbroekbos in het noorden. Binnen het Ellersinghuizerveld liggen meerdere percelen, verdeeld over drie deelgebieden, die particulier eigendom waren. De provincie heeft deze gebieden aangekocht en maakt hier nu een plan voor.
In de drie deelgebieden moet de bodem hersteld worden. Deze gebieden zijn in de zomer veel te droog. We bekijken hoe we dit kunnen aanpakken. De hoofdwatergangen die door het Ellersinghuizerveld lopen, leiden ertoe dat het grondwater uit het Ellersinghuizerveld en omgeving weglekt. Dat heeft effect op de vegetatie. We onderzoeken of we deze drainerende werking kunnen beperken, bijvoorbeeld door de watergangen om te leiden of door ze minder breed of diep te maken.
Om de situatie te verbeteren, gaan we op een aantal plekken de bouwvoor afgraven. Dit is de bovenste laag (20 tot 30 centimeter) van de grond die regelmatig wordt bewerkt door onder meer ploegen en bemesten.
Voordat we de grond gaan afgraven, hebben we onderzocht hoe schoon de grond is en of er schadelijke stoffen in de bodem voorkomen. Ook is archeologisch, aardkundig en cultuurhistorisch onderzoek gedaan. Daardoor weten we nu precies waar we de bouwvoor kunnen afgraven.
Afgraven klinkt overigens als een standaardmethode, maar in de praktijk, zeker in Westerwolde, moet er een goede aanleiding zijn om dit te doen. Het moet tot een verbetering van de natuur leiden. Bovendien moeten waardevolle resten op het gebied van landschap (reliëf), cultuurhistorie en archeologie worden ontzien. De gemeente beoordeelt dit ook bij een vergunningaanvraag.
De bouwvoor afgraven betekent ook dat de hydrologische situatie verandert: je verlaagt het maaiveld immers. Er wordt rekening gehouden met wat de nieuwe hydrologische situatie betekent voor de omgeving.
Er wordt nog aanvullend onderzoek naar de bodemkwaliteit gedaan. We onderzoeken of de bodem verontreinigd is. In landelijk gebied kun je verontreiniging bijvoorbeeld aantreffen in dempingen en in dammen en opritten.
Ook bekijken we of er ontplofbare oorlogsresten op deze plekken liggen. De kans hierop is niet groot, maar we willen geen risico’s nemen: veiligheid staat voorop. Daarna volgen nog een ecologisch onderzoek en onderzoek naar de waterhuishouding (hydrologisch onderzoek). Er is al vastgesteld dat de drie deelgebieden te droog zijn en dat herstel nodig is. Maar we kunnen pas de juiste hydrologische maatregelen treffen als je ook in beeld hebt wat de effecten van de ingrepen zijn. We maken daarom eerst een modelberekening, waarin we verschillende ingrepen verwerken. Dan pas maken we de juiste keuzes voor de natuur en voor de omgeving. We willen voorkomen dat omwonenden natte voeten krijgen.
In Doezekampen, bij de Venneweg in het noorden van het Ellersinghuizerveld, is al duidelijk welke maatregelen nodig zijn omdat daar geen ingrepen tegen uitdroging nodig zijn. We gaan hier de bodemkwaliteit en oude structuren langs het ‘Crossbosje’ herstellen. Daarnaast maken we een passende overgang naar het aangrenzende natuurgebied.
Voor de andere twee deelgebieden kunnen we pas beginnen als resterende onderzoeken zijn afgerond.
Voor het eerste deelgebied, Doezekampen, ligt het inrichtingsplan klaar en kunnen we vergunningen aanvragen. Zodra de vergunningen zijn verleend, kunnen we in 2027 starten met de uitvoering. De andere twee deelgebieden vragen meer tijd. Het plan krijgt vorm in 2027, de uitvoering volgt daarna.
