De Veldhuizer Esch hoort bij het gehucht Vlagtwedder Veldhuis. In de middeleeuwen ontstond deze nederzetting vanuit het dorp Vlagtwedde. Het plangebied maakt deel uit van Natuurnetwerk Nederland. Het is in het verleden ingericht als natuurgebied. Daarbij is de es opgehoogd met vrijkomende grond uit het aangrenzende beekdal. Ook is de steilrand op de overgang van het beekdal naar de es hersteld en weer beplant, zoals vroeger ook de situatie was.
Op meerdere plekken in Westerwolde zijn essen opgehoogd. Doel hiervan is om de kwetsbare ondergrond beter te beschermen. Vaak zijn hierin namelijk archeologische resten aanwezig. Een ander doel is de es te herstellen: door ploegen zijn de hoogste delen van de essen wat vervlakt. Door ophoging worden de vorm van de es en het esdek weer in hun oorspronkelijke staat teruggebracht.
De essen in Westerwolde, waaronder de Veldhuizer Esch, zijn opgehoogd met grond en worden minder intensief gebruikt. Hierdoor zijn de structuren, vormen en de ondergrond van de essen beter beschermd.
De historische structuur van de Veldhuizer Esch is bij de inrichting als natuurgebied onderbelicht gebleven. Daarom is onlangs het plan opgevat om verdwenen landschapselementen en groenstructuren hier ook te herstellen. De provincie Groningen heeft hiervoor geld beschikbaar gesteld vanuit het Programma Natuur. Inmiddels is er een inrichtingsplan gemaakt. Daarin worden paden en groenstructuren hersteld én een wandelbrug over de Ruiten Aa geplaatst. Op deze manier maken we een wandelroute over de es, door het beekdal, naar de overzijde aansluitend op de paden van de Doene es.
De inrichtingswerkzaamheden vinden eind 2026 plaats. De wandelbrug zal in 2027 geplaatst worden.
